65 మిలియన్ సంవత్సరాలకు పైగా మానవులు మరియు ఇతర ప్రైమేట్లలో వందల వేల DNA సాగులు మారలేదు, కానీ ఇతర క్షీరదాలు కాదు, జన్యు శాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు. ఈ పరిణామాత్మక రికార్డులు మానవ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి.

పరిమిత జన్యువులు అనేవి ప్రోటీన్లను ఎన్కోడ్ చేయని జన్యువులో భాగాలు. అవి వ్యాధుల ప్రమాదానికి సంబంధించిన చాలా జన్యు వైవిధ్యాలను కలిగి ఉంటాయి. మానవులకు పరిణామాత్మకంగా దగ్గరగా ఉన్న జాతులు పంచుకున్న పరిమిత శ్రేణులను గుర్తించడం సవాలుగా ఉంది.

హైదరాబాద్లోని సిఎస్ఐఆర్-సెంటర్ ఫర్ సెల్యులార్ అండ్ మాలిక్యులర్ బయాలజీలోని ఒక బృందంతో సహా అంతర్జాతీయ పరిశోధకుల బృందం 239 జాతుల ప్రైమేట్ల (ప్రైమేట్ జాతులలో దాదాపు సగం) జన్యువులను సమీకరించి వాటిని 202 క్షీరద జాతుల జన్యువులతో పోల్చింది.

వారు జన్యువులోని ప్రోటీన్-కోడింగ్ జన్యువులు లేని ప్రాంతాలను విశ్లేషించారు, కానీ మానవులు మరియు ఇతర ప్రైమేట్లలో సమీపంలోని లేదా సుదూర జన్యువుల కార్యకలాపాలను నియంత్రించారు.

గతంలో, ఈ ప్రాంతాలు పనిచేయనివిగా భావించబడ్డాయి, కానీ పరిశోధకులు అటువంటి అధిక స్థాయి పరిరక్షణ, ముఖ్యంగా ప్రైమేట్లలో, మానవులు, కోతులు మరియు ఇతర జంతువులలో కనిపించని కోతులలో లక్షణాల అభివృద్ధికి అవి కారణమని సూచిస్తున్నాయి.

ఈ అధ్యయనం మానవ జన్యువులో తెలిసిన సంరక్షించబడిన నాన్-కోడింగ్ మూలకాల సంఖ్యను విస్తరిస్తుంది మరియు ఈ ప్రాంతాలలో ఉత్పరివర్తనలు తరచుగా అధిక కొలెస్ట్రాల్తో సహా జన్యు రుగ్మతలకు కారణమవుతాయని వెల్లడిస్తుంది. సంక్లిష్టమైన మానవ వ్యాధుల జన్యుపరమైన కారణాలను అర్థం చేసుకోవడం రోగ నిర్ధారణను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుందని వారు తెలిపారు.